Bảo Thơ
 

Sáng ngày 6 tháng 2 vừa qua, tại UBND Xã Tây Phương, Hà Nội (huyện Thạch Thất cũ) quê hương của Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan - một trong những danh nhân văn hóa lịch sử kiệt xuất của dân tộc Việt Nam thời trung đại đã tổ chức cuộc họp liên tịch giữa UBND xã Tây Phương và Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; Hội đồng họ Phùng Việt Nam. Cuộc họp diễn ra nhằm mục đích lập tờ trình UBND Thành phố Hà Nội đồng ý cho phép UBND xã Tây Phương xây dựng kế hoạch tổng thể trình UBND Thành phố phê duyệt chủ trương giao các cơ quan phối hợp lập hồ sơ trình UNESCO công nhận Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan là Danh nhân văn hoá thế giới.

Quang cảnh cuộc họp

Cuộc họp liên tịch giữa UBND xã Tây Phương và Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; Hội đồng họ Phùng Việt Nam sự tham dự của: Về phía UBND xã Tây Phương, Hà Nội: Ông Cấn Văn Hương - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Tây Phương, Hà Nội; Ông Nguyễn Khắc Hậu - Phó Chánh Văn phòng UBND xã Tây Phương.

 Về phía Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam: GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam.
Về phía Hội đồng họ Phùng Việt Nam: Trung tướng Phùng Khắc Đăng - Chủ tịch Hội đồng họ Phùng Việt Nam; TS Phùng Thảo - Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng họ Phùng Việt Nam; Nhà văn Phùng Văn Khai - Tổng Thư ký Hội đồng họ Phùng Việt Nam; Ông Phùng Khắc Tú - Thành viên CLB trẻ họ Phùng; Bà Nguyễn Thị Bảo Thơ - Thư ký cuộc họp.
Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan (1528-1613) là một nhà chính trị, nhà ngoại giao, nhà quân sự, nhà giáo dục, nhà thơ, nhà văn hoá lớn. Ông để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử bằng tư duy “lấy văn hoá làm gốc, lấy nhân nghĩa làm nền”, bằng bản lĩnh ngoại giao mềm dẻo nhưng kiên cường trong quan hệ bang giao, đặc biệt qua những cuộc tiếp xúc với triều Minh.

Đoàn công tác chụp ảnh trong khuôn viên đền thờ Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan

Không chỉ nổi tiếng với tài ứng đối, trí tuệ uyên bác, Trạng Bùng còn là người kết nối văn hoá Đông Á, truyền bá tinh thần học thuật, đề cao giá trị con người, góp phần làm rạng danh quốc thể Đại Việt trong bối cảnh khu vực đầy biến động. Những đóng góp ấy vượt ra ngoài biên giới quốc gia, mang ý nghĩa nhân loại sâu sắc.
Khi đặt câu hỏi vì sao một danh sĩ Việt Nam cách chúng ta hơn bốn thế kỷ lại cần được thế giới hôm nay nhắc nhớ, câu trả lời không nằm ở danh hiệu, mà nằm ở giá trị văn hoá bền vững mà ông để lại cho nhân loại.
Ở lĩnh vực ngoại giao, ông nổi bật với tư duy đối thoại, hiểu biết sâu sắc về văn hoá khu vực, đặc biệt là Trung Hoa đương thời. Những cuộc ứng đối của ông không nhằm phô diễn tài trí cá nhân, mà nhằm khẳng định bản lĩnh văn hoá và vị thế độc lập của Đại Việt trong trật tự Đông Á. Đó là một hình mẫu ngoại giao văn hoá sớm, mang ý nghĩa vượt thời đại.

Trong lĩnh vực chính trị, quản trị quốc gia, Phùng Khắc Khoan là một nhà chính trị thực tiễn, trưởng thành trong bối cảnh đất nước phân tranh, rối ren. Trên cương vị quan lại triều Lê - Trịnh, ông luôn thể hiện tư duy điều hành linh hoạt, đặt ổn định xã hội và lợi ích quốc gia lên trên lợi ích phe phái. Điều đáng chú ý là ông không coi chính trị thuần tuý là tranh đoạt quyền lực, mà xem đó là công cụ để thực hiện lý tưởng nhân nghĩa, bảo vệ dân sinh và kỷ cương xã hội.
Trong giáo dục và học thuật, Phùng Khắc Khoan đề cao việc học gắn với đạo làm người, xem tri thức là công cụ phụng sự xã hội, chứ không phải bậc thang danh lợi. Quan niệm này cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị trong bối cảnh toàn cầu hoá, khi giáo dục đang đứng trước những thách thức về định hướng nhân văn. Trong lĩnh vực văn học, với tư cách là nhà thơ, nhà văn, Phùng Khắc Khoan để lại nhiều tác phẩm thể hiện chiều sâu tư tưởng, tinh thần yêu nước và bản lĩnh kẻ sĩ. Văn chương của ông hướng tới việc truyền tải đạo lý, nhân sinh quan và trách nhiệm của trí thức trước thời cuộc. Văn học của Phùng Khắc Khoan không tách rời đời sống mà là một bộ phận của văn hóa hành động.
Trong lĩnh vực văn hóa và tư tưởng, Phùng Khắc Khoan là người sớm nhận thức rằng văn hoá chính là nền tảng của sức mạnh quốc gia, là “ngôn ngữ chung” để các dân tộc đối thoại với nhau. Tư tưởng của ông đề cao nhân nghĩa, tôn trọng con người, coi trọng hoà hiếu và đa dạng văn hoá, những giá trị mang tính phổ quát, vượt ra ngoài không gian và thời đại Đại Việt.
Điểm then chốt khiến Phùng Khắc Khoan xứng đáng được đề cử là Danh nhân văn hoá thế giới nằm ở chỗ: tư tưởng của ông không bị giới hạn bởi không gian, thời gian hay biên giới quốc gia.

Đoàn công tác dâng hương tại đền thờ Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan

Việc đề cử Phùng Khắc Khoan là Danh nhân văn hoá thế giới không phải để tôn vinh quá khứ theo nghĩa hoài niệm, mà để đối thoại với hiện tại. Trong một thế giới còn nhiều xung đột, bất ổn và khủng hoảng giá trị, hình mẫu một trí thức dấn thân, dùng văn hoá để kết nối và hoá giải mâu thuẫn như Phùng Khắc Khoan trở nên đặc biệt có ý nghĩa.
Hơn thế, Phùng Khắc Khoan là minh chứng sinh động cho đóng góp của Việt Nam đối với lịch sử văn hoá nhân loại. Ông cho thấy rằng từ một quốc gia không lớn về lãnh thổ, vẫn có thể sản sinh ra những tư tưởng lớn, những nhân cách có sức lan toả vượt biên giới.
Đề cử Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan là Danh nhân văn hoá thế giới không chỉ là niềm tự hào của dòng họ Phùng hay quê hương Tây Phương (huyện Thạch Thất cũ), mà còn là trách nhiệm của chúng ta đối với di sản trí tuệ dân tộc. Đó là cách để đưa một giá trị Việt Nam đích thực bước vào không gian đối thoại toàn cầu, bình đẳng và tự tin. Từ trí tuệ Đại Việt đến giá trị văn hoá nhân loại, hành trình của Phùng Khắc Khoan chưa bao giờ khép lại. Việc đề cử ông hôm nay chính là tiếp nối hành trình ấy - một hành trình của văn hoá, nhân cách và đối thoại.

Trung tướng Phùng Khắc Đăng - Chủ tịch Hội đồng họ Phùng Việt Nam phát biểu ý kiến tại cuộc họp

Tại buổi làm việc, Trung tướng Phùng Khắc Đăng - Chủ tịch Hội đồng họ Phùng Việt Nam đã có ý kiến: Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan, sinh năm 1528, tại làng Bùng, xã Phùng Xá, huyện Thạch Thất (nay là xã Tây Phương, Thành phố Hà Nội), là nhân vật lịch sử tiêu biểu, hội tụ đầy đủ các phẩm chất của một danh nhân văn hoá thế giới về các mặt chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, ngoại giao, đặc biệt là văn học. Đến năm 2028 sẽ là kỷ niệm 500 năm ngày sinh cụ Phùng Khắc Khoan. Việc đề cử Trạng Bùng là Danh nhân Văn hoá thế giới là vinh dự, tự hào cho đất nước, Thành phố Hà Nội, xã Tây Phương và họ Phùng Việt Nam. Thời gian triển khai còn ít. Trân trọng đề nghị Đảng ủy, UBND xã Tây Phương quan tâm chỉ đạo, triển khai.
                                                   
          GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam phát biểu ý kiến tại cuộc họp   

Trên cương vị là Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc đã phân tích sâu về giá trị tư tưởng và tầm vóc văn hoá của Phùng Khắc Khoan. Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc đã trình bày: Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan sinh ra trong miền quê nổi tiếng là làng Bùng, xã Phùng Xá, huyện Thạch Thất, cuộc đời cụ là cuộc đời đặc biệt, trong thời kỳ vô cùng phức tạp, cụ là bậc trí thức có thể gọi là anh hùng văn hóa kiệt xuất. So với các tiêu chí của UNESCO, Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan đáp ứng đủ các điều kiện. Cụ đóng góp trên nhiều lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, văn học (thơ) được thế giới thời đại cụ công nhận. Chắc chắn khi đưa trình, thế giới sẽ công nhận. Tư liệu về cụ Phùng Khắc Khoan so với các nhân vật lịch sử đã được công nhận là Danh nhân Văn hóa thế giới là quá nhiều, tuy nhiên thời gian chuẩn bị hồ sơ còn rất ít. Vì vậy, việc đề xuất Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan là Danh nhân Văn hóa thế giới mặc dù là công việc quốc gia, nhưng Thành phố, xã và dòng họ làm là chính. Trân trọng đề nghị UBND xã Tây Phương và dòng họ phải có quyết tâm cao, phối hợp chặt chẽ, tăng tốc mới có thể hoàn thành nhiệm vụ.

GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc cũng đã đề nghị những việc cần làm sắp tới như sau: Sưu tầm tư liệu về cụ; Tìm chuyên gia viết bài về các đóng góp của cụ; Tổ chức các cuộc Hội thảo, đặc biệt là Hội thảo quốc tế; Hoàn thành hồ sơ vào đầu năm 2027 để tổ chức kỷ niệm 500 năm ngày sinh cụ vào năm 2028.

Ông Cấn Văn Hương - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Tây Phương, Hà Nội đã đưa ra một số ý kiến tại cuộc họp
 

Sau khi nghe đoàn công tác trao đổi, trình bày ý kiến, ông Cấn Văn Hương - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Tây Phương, Hà Nội đã đưa ra một số ý kiến như sau:
- Việc lập hồ sơ, đề nghị UNESCO công nhận Danh nhân Văn hóa thế giới đối với Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan là việc làm vinh dự, tự hào và rất cần thiết.
- Đảng ủy, UBND xã Tây Phương nhận rõ trách nhiệm trong công viêc này.
- Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; Hội đồng họ Phùng Việt Nam; các chuyên gia dự họp đã cho các ý kiến về phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp rất bổ ích, thiết thực, UBND xã tiếp thu và tổ chức thực hiện nghiêm túc.
- Đảng ủy, UBND xã Tây Phương đã xây dựng tượng đài Danh nhân Văn hóa Phùng Khắc Khoan, quan tâm trùng tu, tôn tạo các di tích văn hóa, xây dựng nếp sống văn hóa, quy ước văn hóa, lập Đề án về văn hóa ở địa phương.
- Thời gian tới, UBND xã Tây Phương sẽ có kế hoạch triển khai các công việc sau:
+ Lập tờ trình UBND Thành phố Hà Nội cho phép triển khai lập hồ sơ đề cử Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan là Danh nhân Văn hóa thế giới.
+ Phối hợp các cơ quan ban ngành ở thành phố và trung ương triển khai nhiệm vụ.

Các đại biểu tham dự cuộc họp chụp ảnh lưu niệm
 

Kết thúc chuyến công tác, Hội đồng họ Phùng Việt Nam thống nhất cao về chủ trương và quyết tâm tiến hành các bước cần thiết để đề cử Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan là Danh nhân văn hoá thế giới. Đây không chỉ là một hoạt động mang ý nghĩa tri ân tiền nhân, mà còn là hành động thiết thực nhằm khẳng định giá trị văn hoá Việt Nam trong dòng chảy văn hoá nhân loại.

Từ trái sang: TS Phùng Thảo; GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc; Ông Cấn Văn Hương; Trung tướng Phùng Khắc Đăng; Nhà văn Phùng Văn Khai chụp hình trước UBND xã Tây Phương, Hà Nội.
 

Chuyến đi về xã Tây Phương, Hà Nội vì thế không chỉ là cuộc trở về với cội nguồn, mà còn là bước khởi đầu cho một hành trình lớn - hành trình đưa trí tuệ và nhân cách Việt Nam ra thế giới, qua hình tượng bất tử của Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan.

Một số hình ảnh khác:


Từ trái sang: GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc; TS Phùng Thảo; Nhà văn Phùng Văn Khai chụp ảnh trước đền thờ danh nhân văn hóa Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan


Một số tài liệu trong cuộc họp


GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc đang xem các đường nét, chữ trên lư hương lớn trước gian thờ Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan