Người anh hùng làng Xuân Cầu đã viết xong bản trường ca của ông
Bằng máu, bằng hoa, bằng tình yêu bất diệt

Mặt trời nồng ấm trong ngực ông vẫn sáng mãi đến mai sau

Trong mạch ngầm lịch sử, trong đất nước vươn cao.

 

Những câu thơ dài rộng vươn cao khang trang như đất nước hôm nay tưng bừng mùa hội mới. Đã từ rất lâu, ngày chập chững cầm bút trong Trường Sơn viết những dòng văn Dưới tầng cây săng lẻ đã mầm mống một Châu La Việt thầm lặng mà quyết liệt vươn khơi trong từng câu văn, nhịp chữ. Nhà văn Đỗ Chu, một bậc trưởng lão làng văn đã từng đoán định về đời văn Châu La Việt sẽ như suối nguồn tuôn chảy ngày càng ăm ắp mạch văn “gừng càng già càng cay” hôm nay đã là hiện thực trong giới văn bút viết về đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng. Cá nhân tôi càng khâm phục anh, nhất là trong các bài thơ dài về cách mạng, những địa danh trong các cuộc kháng chiến, các vị lãnh tụ, nhà thơ, tướng lĩnh lừng danh qua lăng kính thơ Châu La Việt đều tươi nhuần sinh sắc, dài rộng phong quang, khiến bạn đọc được mở mang thêm kiến thức và tình cảm từ những bài thơ giản dị. Bởi vậy chăng, Mặt trời nồng ấm trong tim - trường ca của Châu La Việt đến với tôi, đến với bạn đọc như một lẽ tất nhiên bởi tâm thức anh, con người anh, nguồn mạch thơ anh tất yếu như cái tên đã bật ra - Mặt trời nồng ấm trong tim.

 

Châu La Việt ngay ở dòng thơ thứ nhất trong Mặt trời nống ấm trong tim đã tỏ rõ một hiện thực khốc liệt của chiến tranh. Hiện thực của chính anh trải qua. Hiện thực của cuộc chiến dồn vào đôi vai người lính. Và hiện thực ấy đã vào thơ Châu La Việt rất tự nhiên:

 

Mùa khô năm sáu lăm, Trường Sơn như chảo lửa

Cái nắng miền Trung dội xuống, nung nấu đá vôi

Lá rừng rụng trắng đường mòn, cây khô gầy guộc

Suối cạn lòng sỏi đá, bụi đỏ cuốn mù trời.

 

Sự khốc liệt của chiến tranh luôn là phép thử xác thực nhất với mỗi con người. Với thể loại trường ca, đòi hỏi người viết, nhất là người trong cuộc phải từ hiện thực đó chưng cất lên tiếng nói của thời đại, thời cuộc và những con người cụ thể trong tác phẩm đồng thời cũng là những con người cụ thể trong chiến tranh. Ở đây, Mặt trời nống ấm trong tim mô tả về một người chiến sĩ trong cuộc chiến với trọng trách và niềm tin sắt đá của mình đã từ những câu chữ bình dị mà khái quát được chiều sâu cuộc chiến cũng như chiều sâu cuộc đời của người chiến sĩ trong cuộc chiến là một thách thức không nhỏ mà Châu La Việt phải vượt qua.

 

Nhà thơ Châu La Việt
 

Chỉ có thể là người trong lòng cuộc chiến mới viết:

 

Nắng cháy có thể làm khô nhựa cây

Nhưng không làm khô nhựa sống

Của người cán bộ an ninh mang trái tim Xuân Cầu

Vượt qua mùa khô khốc liệt, vượt qua bao giới hạn.
 

Chỉ có thể mang trong mình sự lãng mạn và niềm tin bình dị với quê hương mới viết:

 

Đêm Trường Sơn, võng bạt mắc ngang tầng mây nổi

Ánh trăng rừng xuyên kẽ lá bạc vai áo sờn

Sau chặng dài hành quân

Ngực phập phồng theo nhịp thở đại ngàn

Nghe tiếng lá rơi cũng ngỡ tiếng bước chân trên đất bãi.

 

Vẫn là những địa danh, nhưng Châu La Việt đã đưa vào thơ vừa tự nhiên vừa giàu âm sắc. Đây là điều luôn nhất quán trong Mặt trời nống ấm trong tim:

 

Ôi Tây Ninh - nơi chiến trường ác liệt nhất miền Đông

Ông về bám đất, bám dân, dựng lại phong trào từ tro bụi

Gò Dầu, Chảng Bảng - cửa ngõ thép chắn đường Sài Gòn

Quyết tử giữ Gò Dầu lời thề vang dội.

 

Và cái cách Châu La Việt phác thảo những chi tiết chân thực đến nhói lòng:

 

Bà mẹ già móm mém cười bóc vỏ khoai mời chú Tư:

“Ăn đi con, khoai nóng thay cơm, giữ sức mà đọ gan cùng chúng nó”

Bẻ đôi củ khoai, khói bốc lên cay nhòe mắt đỏ

Trong gian khó, sao mà thương nhau đến lạ kỳ

 

…

 

Cầm tay bà mẹ miền Nam, ông tự hứa

Sẽ bảo vệ từng tấc đất, từng dòng sông, từng ngọt ngào tiếng ru.

 

Trong Mặt trời nống ấm trong tim, đã được thấy những câu thơ vừa độc lập vừa có chiều sâu kiến thức đồng thời là chất chứa tâm can của người viết:
 

- Đá lộ những hình thù

Như dấu chân lặng lẽ của những người đi trước.

 

- Rừng cháy đỏ một góc chiều

Mùi nhựa cây khét lẫn mùi đất mới vỡ

Nắng cũng sẫm lại vì khói lửa.

 

- Đất nguội dần trong bóng tối

Và rừng học cách che người

Bằng chính những vết thương của mình.

 

- Sau cơn mưa bom

Suối lại chảy rõ hơn

Chim trở về hót

Trên những thân cây cháy sém.

 

Càng đọc Mặt trời nồng ấm trong tim, ta càng hình dung rõ ràng nhân vật chính - người chiến sĩ an ninh - anh Tư Tô Quyền hiện lên gần gũi mà quả cảm, anh dũng mà bình dị đúng như câu thơ Châu La Việt đã viết:

 

Trong đạn bom mịt mùng khói lửa

Người chỉ huy đứng giữa trận tiền

Mặt sạm đen vì khói súng

Chỉ còn đôi mắt sáng lên

Như hai ngọn lửa bừng sáng cánh rừng đêm.

 

Tác phẩm của nhà thơ Châu La Việt
 

Chúng ta đã bước ra khỏi cuộc chiến trên nửa thế kỷ, những vết thương đã dần dần khép lại, những tầng rừng trơ trụi, khét lẹt đã tươi xanh. Người liệt sĩ hi sinh vì độc lập thống nhất non sông, lấy máu mình tô thắm lá cờ Tổ quốc hôm nay và mai sau, chúng ta đây, con cháu chúng ta luôn ghi nhớ và tri ân chính là đạo lý của dân tộc, tấm lòng của người còn sống với người đã dâng hiến máu xương mình cho ngày toàn thắng. Như câu chuyện về Chú Tư - người chiến sĩ an ninh, một biểu tượng sâu sắc của chủ nghĩa anh hùng cách mạng qua ngòi bút Châu La Việt đã trở nên thân gần, bằng xương bằng thịt, đã nói lên câu chuyện của thời đại mình, của nhân dân đất nước của chúng ta. Châu La Việt, anh như thay chúng tôi viết lên những câu chuyện có thực mà như huyền thoại, đã trở thành huyền thoại. Đó chính là sự hữu ích của văn chương.

 

Sáng ba mươi tháng Tư, nắng rực rỡ trên nhành mai muộn

Lệnh tổng tiến công vang dội khắp núi sông

Từ cửa ngõ Trảng Bàng, đại quân ta như triều dâng thác đổ

Cuốn phăng mọi rào gai, tiến thẳng hướng Sài Gòn.

Tư Tô Lâm đứng giữa đoàn quân, đôi mắt rưng rưng lệ

Mười năm rồi... mười năm nếm mật nằm gai

Nay đã về ta núi rộng sông dài Tây Ninh òa vỡ!

Tiếng reo hò át cả tiếng bom rơi những ngày xưa cũ

Ông mỉm cười, nụ cười trong như thuở mới vào Nam.

 

Nhà thơ Châu La Việt, anh là một người đáng quý biết bao với những bước đi mạnh mẽ trong văn chương, trong đời sống hàng ngày. Châu La Việt luôn mang trong mình khí chất anh hùng, trượng nghĩa, bền gan, vững chí, muôn chết không sờn, nơi hiểm nguy trùng trùng càng tỏ rõ tấm lòng trung hiếu với Đảng, với dân như được trao truyền từ các thế hệ đi trước, trong đó có Chú Tư cũng là niềm tin và lẽ sống, chí hướng và khát vọng mà suốt đời Châu La Việt vừa thực hành vừa khắc cốt ghi tâm.

 

Chỉ riêng với Mặt trời nồng ấm trong tim đã thấy rõ hơn, trong sáng hơn, khí phách hơn một Châu La Việt chưa bao giờ từ nan việc khó. Anh đã nhận vào mình niềm tin và lẽ phải ắt sẽ tỏ tường bằng văn chương, bằng những câu thơ như lửa cháy trong tim. Điều này thực chẳng dễ dàng đâu đối với người cầm bút.

 

Những bài học mà chúng ta ghi nhớ suốt đời. Những trách nhiệm mà chúng ta suốt đời thực hiện trong đó có những trang văn, trang thơ của Châu La Việt chính là bài học làm người, trách nhiệm thẳm sâu của người chiến sĩ với nhân dân ta, Tổ quốc của chúng ta.

 

Nhà văn Châu La Việt, với chúng tôi, anh mãi mãi là người chiến sĩ, mãi mãi là người nghệ sĩ chân chính và dũng cảm, với tâm huyết, tài hoa và trách nhiệm của mình, đã cho chúng tôi thêm tin tưởng và sự mạnh mẽ trong chính mình trên con đường văn bút.

 

Nhà văn PHÙNG VĂN KHAI / TẠP CHÍ VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI